bUn 11:31
cUn 12:1
dUn 12:4+
eUn 12:7, 17:8; Ibr 11:13
fUn 15:13+; Kam 12:40
gKam 3:12
hUn 17:10+, 35:18
iUn 39:2,21+
jUn 41:37+
kUn 41:54, 42:1+
lUn 42:1+; 45:1+,16.
mUn 45:9+, 46:26+
nUn 46:1+, 49:33
oUn 23:3+, 33:18+, 50:7+
pKam 1:7
qKam 1:9+
rKam 2:2; Ibr 11:23
sKam 2:3+
tKam 2:11+; Ibr 11:24+
uKam 2:13+
vKam 2:15+
wKam 3:1+
xKam 3:6
yKam 3:5+
zKam 7-11, 14-17; Mbo 105:27
aaLo 18:15; Ŋgo 3:22
abKam 19:1-20:17
acKam 32:1+, 32:23
adMbo 106:19
aeMbo 81:12; Yer 19:13
afKam 25:9,40, 26:30; Ibr 8:5
agYos 3:14+, 18:1, 23:9
ah2Sam 7:1+; Mbo 132:1+
ai1Kin 6:1+
ajŊgo 17:24
akYesa 66:1+; Mt 5:34+
alKam 32:9; Lo 10:16; Yesa 63:10; Ro 2:28+
amMt 23:31+; Lu 13:34; 1Tes 2:15
anKam 20:1; Ŋgo 7:38; Ga 3:19; Ibr 2:2
aoMk 16:19; Lu 22:69
apMbo 110:1; Ro 8:34; Kol 3:1; Ibr 12:2
aqŊgo 22:20; Ibr 11:37
arMbo 31:5; Lu 23:46
asMt 5:44; Lu 23:34

Acts 7

Sua ki Setepan

To biibi kizin patoronŋana kan iwi Setepan ma iso: “Lak, sua ta tiso na, ŋonoono?”

Anutu ipet ki Abaraam isu lele pakaana ki Mesopotamia

Mi Setepan ipekel kwoono ma iso:
(7:2) Sua ki Setepan na, ka uunu ru. Ta na, Zin Yuda tikam ŋgar biibi kat pa toono kizin mi urum kizin ta imbot Yerusalem. Tamen Anutu imbot lele tana men som. Lele swoi ta wal kini timbot pa na, na ni imbotmbot raama zin. Mi uunu toro na, ta muŋgu mi imar, zin Yuda timbel Anutu kwoono bizin zooroŋana.
“O atoŋan mi tamaŋan, kuŋgun talŋoyom mi keleŋ sua tio ti. Muŋgu kat, indeeŋe tamanda Abaraam ila itu su kar Aran zen, mi imbotmbot men ta Mesopotamia na, Anutu ta azuŋka katuunu na ila ipet kini, b 

mi iso pini ta kembei. Iso:

Zem toono ku ramaki wal ku, mi maŋga ma la pa toono tabe aŋso u pa i. c 

“Tana Abaraam izem lele pakaana ki Mesopotamia ta toono kizin Kaldia na, mi ila itu su kar Aran. Tamaana imeete mi kaimer mana, Anutu iso pini mini, to isiri i ma imar lele ta buri tombotmbot pa i. d 

Mi Abaraam, Anutu ikam toono pakaana risa ma iwe lene kat i na som. Tamen imbuk sua pini be ikam toono tiŋgi pini mi popoŋana kini tabe tipet pa kaimer i. Ŋonoono, mazwaana tana, Abaraam ipeebe pikin sa zen. Tamen Anutu ikam sua mbukŋana tana pini. e 

Mi Anutu isope i tomini ta kembei:

Kaimer popoŋana ku ko tiwe leembe pa lele toro. Mi lele tana ka tomtom bizin ko tikam zin ma tiwe len mbesooŋo, mi tiseseeze matan ma irao ndaama 400. f 

Tamen kaimer to nio kola aŋur kadoono pa toono tana ka tomtom bizin mi aŋpokot mbulu kizin, mi aŋkam zin popoŋana ku ma tizem lele tana, mi timiili ma timar mini be tisuŋ pio isu toono ti. g 

“Mi Anutu iur reeteŋana ma iwe kilalan pa sua ta imbuk la ki Abaraam na. Tana Abaraam ipeebe Isak mi imbot pa kozolwoono lamata mi tel, to ireeti. To Isak ipeebe Yakop mi ireeti. Mi Yakop ta kembena. Ipeebe lutuunu bizin laamuru mi ru na, ireete zin tomini. Mi zin tina ta tiwe undu bizin. h 

Anutu imbotmbot raama Yosep isu Aikuptu

“Yakop lutuunu bizin tana timbot ma matan mburmbur pa Yosep, to toŋgomooni ma ila Aikuptu mi iwe mbesooŋo su tana. Tamen Anutu imbotmbot raami, i 

10 mi itatke i pa pataŋana kini ta munŋaana men. Mi ikam ŋgar ambaiŋana pini. Tabe king kizin Aikuptu leleene pini, to iuri ma ikam peeze pa ruumu kini ramaki koroŋ kini ta boozomen mi toono biibi ta Aikuptu a tomini. j 

11 “To peteele biibi ipun zin Aikuptu ta boozomen ziŋan zin Kanaan ma timbot ŋoobo kat. Ikam ma tumbundu bizin tiru kan kini ma maŋaanakaala zin. k 

12 Yakopbi imbotmbot mi ileŋ kembei kini wit imbot ta Aikuptu a, to isu na iŋgo lutuunu bizin ma tisula Aikuptu be tiŋgiimi kan kini. Tikam kini makiŋ to, timiili ma tila ki taman mini. Ina pai kizin mataana kana. Timbot to tisula mini pa Aikuptu ma iwe ru pa. Indeeŋe tana, Yosep iswe itunu pizin. Tabe king kizin Aikuptu, ni tomini iute Yosep wal kini. l 

14 Tona Yosep iso la pa tamaana mi toono ma tiziini bizin be tiyauyau mi timar kini. Zin wal ta tisula na, zin tomto tel lamoro mata (75). m 

15 Tana Yakopbi isula Aikuptu, mi ziŋan lutuunu bizin ta timetmeete su ta tiŋga. n 

16 Mi titwi zin isu Aikuptu som. Tikam zin, mi timiili ma tila pa kar Sekem, mi titwi zin sula naala ta Abaraam iŋgiimi la ki Amor lutuunu bizin na. o 

Mose

17 “Tumbundu bizin ta timbot Aikuptu na, timasak ma tiwe boozo kat to, sua mbukŋana ta Anutu ikam la ki Abaraam na, ka nol igarau be Anutu ikam ma iur ŋonoono. p 

18 To king toro imaŋga ma ikam peeze pa Aikuptu. Mi ni ikam ŋgar pa Yosep som. 19 King tina imaŋga ma ikam pakaamŋana pa tumbundu bizin, mi iseeze kat matan. Mi iur sua mbolŋana pizin be tikam lutun bizin popoŋan ta buri tipeebe zin i, mi tizem zin ma timboren bekena timetmeete ma tila len. q 

20 “Indeeŋe gorgor tana na, Mose tipeebi ma isu. Ni pikin kaibiim, mi kampeŋana ki Anutu imbotmbot se kini. Tuyeete bizin tikam peŋ pini ma irao puulu tel, r 

21 to tizemi su yok kezeene, mi king lutuunu moori kadoono ikami ma iwe lene, mi ila imborro i. s 

22 Mose itum ma iwe tomtom, mi ikam ŋgar kizin Aikuptu ma imap. Mi ni tomtom mburaanaŋana, mi sua kini tomini mburaanaŋana.

23 “Imbotmbot ma ndaama kini tomtooru, to ikam ŋgar be ila ilou zin wal kini Israel. t 

24 Ila to ire tomtom ta ki Aikuptu ipunun sorok tomtom ta ki Israel. Tana iloondo ma ila na ilae ki Israel tana, mi ipun Aikuptu tana ma kup bekena ipokot mbulu kini. 25 Mi iso ko wal kini tikilaala kembei ni, Anutu ipeikati be ikamke zin pa pataŋana kizin. Tamen som.

26 Aigule toro na, Israel ru tiporrou. Mi Mose ila ma ire zin, to itoombo be ipeteke zin mibe ilup lelen. Tana iso pizin ma isombe: ‘Wai, niomru na sa toŋmatiziŋ na! Kaparpun yom ma kembena paso?’ u 

27 Tamen ni ta namaana imuuŋgu pa malmal na, imaŋga to ipusuk Mose ma ilae zilŋaana mi iso: ‘Nu tina, asiŋ iuru be we biibi piam mi urpe pataŋana tiam? 28 Parei? Nu so pun yo kembei ta neeri kam pa Aikuptu tana na?’ 29 Mose ileŋ sua tana, to imaŋga na iko ma ila lele molo ta kizin Midian. Ila iwe leembe isu tana, mi imbot ma iwoolo, mi ipeebe pikin tomooto ru. v 

30 “Ndaama tomtooru tomen imap ma ila, mi kaimer to aŋela ta ila ipet kini su lele bilimŋana ta imbot igarau abal Sinai na. Imar kembei you miaana ta ibilbil lela ke matanmatanŋana leleene. w 

31 Mose mata kunduunu ikam you, mi imurur. To iso ipa ma ila kolouŋana be ire kat. Som, mi ileŋ Merere kalŋaana. 32 Isombe:

Iŋgi nio Anutu ki tumbum bizin tau. Nio Anutu ki Abaraam, Isak, mi Yakop. x 

Mose ileŋ to motoŋana biibi ikami, mi iturke mataana.

33 Mi Merere iso pini mini. Iso: “Kinke kumbum keteene. Pa toono ta nu mendernder pa i, ina potomŋana. 34 Leŋ. Nio aŋre zin Aikuptu kan tiseeze zin wal tio Israel matan ma timbot ŋoobo kat. Tiŋiizi kizin aŋleŋ kek. Mi pataŋana kizin, nio aŋute ma imap. Tanata iŋgi aŋsu be aŋtatke zin la zin Aikuptu naman. Mi nu mar. Pa nio aŋsombe aŋgo u be miili ma la pa Aikuptu.” y 

Zooroŋana kizin Israel buriŋana som. Ta muŋgu mi imar

35 “Ina Mose tina, ta muŋgu lelen pini som mi tisombe: ‘Nu tina, asiŋ iuru be we biibi piam mi urpe pataŋana tiam?’ Mi tomtom tamen ta tina, ta Merere itunu iŋgo aŋela ma ila ipet kini su lele bilimŋana, mi iuri be ikam peeze pizin Israel, mibe iwe tun. 36 Mi ni tina, ta ikam zin ma tizem Aikuptu, mi itortooro uraata bibip mi mos boozomen isu Aikuptu, mi Tai Siŋsiŋŋana, mi lele bilimŋana ma irao ndaama tomtooru. z 

37 Mi ni tina, ta iso pizin Israel ma iso:

Kaimer, Anutu ko iur tomtom tiom sa be iwe kwoono kembei ta nio i. aa 

38 “Mose ziŋan tumbundu bizin, ta tiwe lupŋana ki Anutu isu lele bilimŋana na. Mi ni ziru aŋela, ta tizzo sua sala abal Sinai na, mi ikam sua mata yaryaaraŋana mi iso zin Israel pa, ta imar imar ma iti takamam i. ab 

39 “Tamen tumbundu bizin lelen be tileŋ la Mose kalŋaana som. Titit sua kini, mi lelen be timiili pa Aikuptu. 40 To tisu mi tiso pa Aron. Tiso:

Urpe lende merere pakan be timuuŋgu piti, mi tiso iti pa zaala. Pa tizim Mose ta ikam ti ma tezem Aikuptu ma tamar taiŋgi na, amkankaana pini. Ko kosa sa ikami ma ila ne kek. ac 

41 “To timaŋga na tiurpe merere pakaamŋana ma ruŋguunu kembei ta makau lutuunu. Mi tiyyo zin koroŋ ma tikam patoronŋana be tipakur koroŋ tau zitun tiurpe pa naman na, mi menmeen zin pa. ad 

42 Tana kaimer Anutu ipizil ndemeene pizin, mi izem zin ma timbeeze pa pitik ma puulu ramaki koroŋ boozomen ta timbot saamba na irao zitun lelen ma ŋgar kizin. Ka sua imbot la sua ta muŋgu Merere kwoono bizin tibeede na. Isombe:

O niom Israel, ndaama tomtooru ta kawwa isu lele bilimŋana mi kakamam zin mbili ma koroŋ pa patoronŋana na, kakam sa pio? Som. ae 
43 Pa leleyom imbot molo pio. Tanata kuurpe merere pakaamŋana Molok muriini,
mi kiziŋziŋ ramaki merere pakaamŋana Repan ta pitik i kunuunu.
Ina merere tiom tina ta ituyom kuurpe bekena kelek kumbuyom pizin.
Tana iŋgi ko aŋmaŋga piom, mi aŋziiri yom ma kala kewe paŋaeŋae sorok pa lele molo ta imbot Babilon mbuleene kat.

Muŋgu zin Israel len urum ŋonoono sa som

44 “Indeeŋe tau tumbundu bizin tiwwa isu lele bilimŋana na, tiwwa raama beeze potomŋana ta iswe kembei Merere, ni imbotmbot raama zin. Beeze tana, Merere itunu ipatooŋo Mose pa, mi kwoono imbol pini be ito ka mos ta ire sala abal na mi ipo kat. af 

45 Tumbundu bizin tiziŋziŋ beeze tana ma tila, to kadoono isu ki lutun bizin. Tila tipet toono Kanaan to, Anutu iziiri ka tomtom bizin ma tila len, mi Yosua ikam zin Israel ma tila tikam len. Mi beeze tana imbot imbot ma indeeŋe gorgor tau king Dabit ikamam peeze pizin Israel na. ag 

46 Dabit, Anutu leleene pini. Tana imaŋga to iwi ten Anutu ki Yakop. Beso iyok, to iurpe le muriini sa be imbotmbot pa. ah 

47 Tamen ni itunu ipo urum sa som. Lutuunu Salumo ta ipo. ai 

48 “Tamen Anutu kor kana kat, ni imbotmbot lela ruumu tau tomtom tiwwo pa naman i som. Pa Anutu kwoono ta iso ta kembei: aj 

49 Merere iso: Saamba, ina nio muriŋ peeze kana.
Mi toono, ina kumbuŋ muriini.
Mi ruumu soŋana ta koso kopo pio i?
Som leŋ lele tau be aŋmbormbooreŋ pa i iŋgoi? ak 
50 Som. Pa koroŋ ta munŋaana men tiŋgi, nio ituŋ ta aŋur zin.”

51 To Setepan iso pizin wal ta tipamenderi na ta kembei. Iso: “Niom tina kapa kat ki tumbuyom bizin. Pa niom zorzooroŋoyom, mi ŋgar tiom imbol kat. Reeteŋana ŋonoono ta ki lelende i, na niom kuute risa som. Pa motoyom munŋoyom, mi talŋoyom pampamŋoyom kembei zin wal ta tiute Anutu som i. Gorgori kozorzooro Bubuŋana Potomŋana. al 

52 Kere. Anutu kwoono bizin ta boozomen, tumbuyom bizin tizem tasa? Som. Anutu kwoono bizin ta muŋgu tisoyaara sua pa Tomtom Ndeeŋeŋana tabe imar na, tipun zin ma timap. Beso itunu imar na, ta kembena. Niom kusu kuuri la ka koi bizin naman, mi kupuni ma imeete. am 

53 Ŋonoono. Tutu ta aŋela tiwe zaala pa ma isu na, niom kakam kek. Tamen koto som.” an 

Tipun Setepan ma imeete

54 Tileŋ sua tana, to ipas kat keten mi tikarut zurun pini. 55 Tamen Setepan, ni Bubuŋana Potomŋana izeebe kati, mi mataana sala saamba to, ire Anutu azuŋka kini biibi, mi ire Yesu imendernder la Tamaana namaana woono. ao 

56 To iso: “Kere. Nio aŋre saamba ikaaga, mi Tomtom Lutuunu, ni imendernder la Anutu namaana woono!” ap 

57 Aa, iŋgi tileŋ sua koroŋŋana ri tiŋgi, tabe orooro biibi isala, mi tizeeze talŋan, mi borok ma tila. 58 To tiyaaru tataati ma tila mi tizem kar na, tikor naman pini pa pat. Mi zin wal ta tipombol sua pakaamŋana pa Setepan na, tizun mburu kizin mat kana, mi tila tindou su naŋgaŋ kaibiim ta kumbuunu uunu. Zaana Saul. aq 

59 Pat itoptop zalla Setepan ŋwaana, mi ni isuŋ. Iso: “O Merere Yesu, kam kunuŋ.” ar 

60 To iŋgun kumbuunu, mi kalŋaana biibi ma iso: “O Merere, sanaana tau tikam pio i, na pokot pepe. Reege pizin.” Iso ta kembei, mi itop su ma kup. as 

Copyright information for `MNA