aTut 23:20-21,29-20; Ep 5:18
bMbo 25:12-13, 112:1-2
cUn 8:21; Mbo 51:1-5; Rom 3:23; 1Yo 1:8
dTut 11:1, 16:11
eMbo 94:9
fTut 6:9+, 19:15, 24:30-34
gTut 9:17, 10:2
hTut 11:14, 15:22, 24:6; Luk 14:31-32
iTut 11:13, 25:9
jKam 21:17; Tut 30:17; Mt 15:4
kTut 19: 26; Luk 15:12-14
lMbo 27;14, 37:34; Rom 12:19; 1Tes 5:15
mMbo 37:23, 90:12; Tut 16;9, 19:21
nMt 15:5+
oTut 16:2; 1Kor 2:10-11
pTut 16:31

Proverbs 20

Tomtom ta so iwinin yok baen mi yok mbolŋana, nako kalŋaana izalla sorok mi ikamam mbulu bozboozo.
Tana zin wal ta koroŋ ru tana iyaryaaru zin na, len ŋgar sa som. a 
Sombe king keteene malmal, ina ikamam ti ma tomototo kembei laion ta kalŋaana izalla be ikan tomtom.
Pa tomtom ta so ipas king keteene, nako imeete.
Tomtom ta so iŋoŋooŋo som, nako uruunu ambai.
Mi wal kankaanaŋan ta tizorzooro na, zin ta boozomen karau men mi keten malmal ma tiŋoŋooŋo.
Sombe mazwaana ki kini paazaŋana ipet, na wal maolŋan tikamam uraata be tipaaza kan kini som.
Tana mai ki kini isombe ipet, na tila tiru kan kini ma som.
Iti tomtom lelende, ina kembei yok ta ka li biibi. Pa ŋgar ta imbotmbot sula na, ka uunu biibi mi turkeŋana.
Mi tomtom ŋgarŋana na, ni iute zaala tabe ikam ti ma teswe ŋgar kiti turkeŋana ma imbot mat.
Wal boozomen tizzo ta kembei: “Nio ti, aŋurur leleŋ pa Anutu mi zin tomtom mi aŋtoto sua tio mbukŋana.”
Mi asiŋ irao indeeŋe tomtom sa ta ikamam mbulu ta kembei? Som. Tomtom sa ndemeereŋana som.
Wal ndeeŋeŋan tipa pai kizin ma ambai men.
Tana kaimer lutun bizin ko lelen ambai kat, mi kampeŋana ki Anutu imbotmbot se kizin. b 
King mbuleene ise muriini peeze kana be iurpe pataŋana kizin tomtom.
Ni le uraata be ipitpeleele zin tomtom. Ambaimbaiŋan tila ndel, sananŋan tila ndel.
Asiŋ irao iso ta kembei: “Nio motoŋ iŋgalŋgal ituŋ mi leleŋ iŋgeeze men. Nio ambaiŋoŋ, mi leŋ sanaana sa som.”
Tomtom sa isombe iso sua ta kembei, ko sua kini ŋonoono? Som. c 
10 Iti sombe lelende be takam ŋgomo pa koroŋ sa, na Yooba leleene be tuur ka kadoono ma irao kat pa ka kin.
Kokena tasala sorok pizin wal pakan, mi pakan na tusu pizin. Pa mbulu pakaamŋana ta kembei, Yooba leleene pa ri sa som kat. d 
11 Mbulu kizin pikin ta izzwe zin.
Sombe mbulu kizin ambai mi indeeŋe men, na zin pikin ambaimbaiŋan.
12 Yooba iur matanda be tere mi tikilaala.
Mi iur talŋanda be teleŋ sua mi takam ŋgar pa. e 

13 Keene rimos! Kokena su ma mbot ŋoobo.
Maŋga karau pa mankwoono mi kam uraata. Naso rao kat pa kom kini. f 
14 Iti sombe takam mburooŋo pa koroŋ sa bekena kadoono isu, mi sombe mburooŋo kiti ila ambai,
nako kaimer tala raama menmeen ti, mi tapakur itundu pa mburooŋo ta takam na.
15 Wal ta tizzo sua raama ŋgar na, zin boozo ŋan som. Tana iti sombe tendeeŋe lende tomtom sa ta kembei, ina koroŋ biibi.
Pa wal ta kembei tilip pa gol mi pat milmilŋan ta kan kadon bibip na.
16 Waem sa, sombe imbuk sua pa tomtom toro ta ni iute i som na ma iso: “Sombe nu rao be kot mbun ku som, na nio ituŋ ko aŋmender pu mi aŋkot.” Ina ni ikam mbulu kankaanaŋana kat.
Tana sombe ni iso pu be kam mbulu raraate men pini, na ndemeeri pepe. So pini be ikam koroŋ kini pakan ma imar imbot ku. Beso ni irao be ikot som, to koroŋ kini tana iwe lem.
17 Ŋonoono, kini ta so takam pa zaala ki pakaamŋana, sombe ila kwondo, ina inamut kat.
Mi sombe takan ma isula kopondo, nako tayamaana ambai som. Ko kembei ta patpat! g 
18 Sombe turru zaala pa koroŋ sa, na itundu men takam ŋgar pa pepe. Tiwi wal pakan be tiuulu iti pa ŋgar kizin tomini.
Mi sombe malmal biibi sa ipet, to matanda iŋgal kat be takam lende wal pakan bekena tiso iti pa malmal ka zaala. h 
19 Wal ta tininin kao na, tizzwe sua turkeŋana ki waen bizin.
Tana tomtom ta gorgori kwoono perper sorok na, nu mbotmbot molo pini: Kokena iswe sua ku ma wal pakan tileŋ. i 
20 Tomtom ta so ipiri sua sananŋana pa tamaana som naana,
nako imeete karau men. Ko iwe kembei lam ta tipunmeete mi lele zugut. j 
21 Rai koroŋ ku pa lutum bizin karau pepe.
Kokena timboro kat som, to kampeŋana ki Anutu imbotmbot se koroŋ tana som. k 

22 Sombe tomtom sa ikam mbulu sananŋana pu, na kam ŋgar be pokot pepe.
Zem la Yooba namaana, mi ni ko iuulu u pa pataŋana ku tana. l 
23 Iti sombe lelende be takam ŋgomo pa koroŋ sa, na tuur ka kadoono ma irao kat pa ka kin. Kokena tasala sorok pizin wal pakan, mi pakan na tusu pizin.
Pa mbulu pakaamŋana ta kembei, Yooba leleene pa ri sa som kat.
24 Yooba ta ikamam peeze pa pai kiti.
Mbulu tabe ipet piti pa kaimer i, na asiŋ iute? Tomtom sa som. Yooba itutamen ta iute. m 
25 Sombe tomtom sa ikam kat ŋgar som, mi imbuk sorok sua be iur koroŋ sa ma iwe Yooba lene, na ni iur kilis pa itunu.
Pa kaimer sombe ŋgar kini itooro, na le zaala sa be ireege mini sua kini mbukŋana tana na som. n 
26 King ta so le ŋgar ambaiŋana, nako ipitpeleele zin tomtom: Ambaimbaiŋan tila ndel, sananŋan tila ndel.
Mi wal sananŋan na, ni ko ipun zin ma mburan imap.
27 Mat ki Yooba ta iyaryaara piti,
mi izzwe ŋgar kiti turkeŋana ta imbotmbot sula lelende. o 
28 King sa isombe iurur leleene pa Anutu mi zin tomtom mi itoto sua kini mbukŋana, nako imbot ambai.
Pa sombe iurur leleene pizin tomtom mi imuŋaiŋai zin, na peeze kini ko imbol ma imbotmbot.
29 Zin naŋgaŋ na, mburan biibi, tabe nin se pa.
Mi zin kolman na, momo kizin ta iwe aigau pizin mi iswe zin kembei mbulu kizin iŋgeeze men. p 
30 Sombe tabalis zin wal sananŋan ma ruŋgun isaana,
nako iurpe mbulu kizin, mi ipus zin ma lelen iŋgeeze.
Copyright information for `MNA