a5:3Isa 57:15
b5:4Isa 61:2-3; Hem 7:17
c5:5Psa 37:11
d5:6Isa 55:1-2
g5:122Ch 36:16; Ume 7:52
n5:21Exo 20:13; Deu 5:17
q5:27Exo 20:14; Deu 5:18
t5:31Deu 24:1-4; Mak 10:4
v5:33Lev 19:12; Num 30:2; Deu 23:21
x5:35Psa 48:2; Isa 66:1
y5:38Exo 21:24; Lev 24:20; Deu 19:21
z5:43Lev 19:18
ab5:48Lev 19:2; Deu 18:13

Matthew 5

Iesus Hetore Hehei Pe Hana

Iok, Iesus esia hulua nemur pe i haka ke la are nga sasana ilina. Ol pe nena hana mur tela nge I pe talun ke hetoro sapele iri. Pe hele,

Iechinga Nenge Manmanna

(Luk 6:20-23)

a  “Iri nenge te eteia ke reria ute e ero toto nga NeHalang matana te iech toto
iange lape tetu teu langa NeHalang nena naualanga pe nekinga.
b Iri nenge te tangtang heueu nei te iech toto ol
iange lape NeHalang hemaluch mule leteria.
c Pe iri nenge tetal sio totote iri te iech toto ol
iange lape NeHalang tunge ich lochloch lange iri.
d Iri nenge muteria tau tote NeHalang lemene ngana
ke pomanga muteria taua ngaunga pe ech te iech toto ol.
Iange NeHalang lape poia iri ke saria huna.
Pe iri nenge leteria porekreke ia pekngaria mur te iech toto ol
iange lape NeHalang letena porekeia iri pule.
Pe iri nenge leteria lemlem te iech toto pule
iange lape te esia NeHalang.
Pe pule iri nenge te hemetmete palinga hel pe hunelinga te iech toto
iange lape te hetue iri ke NeHalang tutuna mur ia iri.
10  e Pe iri nenge te nanas ia poinga nge pengpeng
pe mele hel te poi poreke iri te iech toto
iange lape teteu la pule nga NeHalang nena naualanga pe nekinga.
11  f  “Pe imo nge a nanas ia iau pe te hele poreke imo pe te tunge amo melmelenga pe te channanga ia hehei pe hana nga helenga poreke ngana mur ke te heporeke imo 12  g letemo sio pe a iech toto iange urumo palaungana kou kulele imo nga lut nga tapa. Pe poinga nenge te poia lange imo nem te poi tele lange hetatalonga mur nenge tetu tala nge imo.”

Mesmes Pe Lemenge

(Mak 9:50; Luk 14:34-35)

13 “Imo a pomanga mesmes nge hehei pe hana nga ich nei. Pe nenge teke mesmes nem lemene ngana het lape ta poia ke mesmes mule ke pomere? Lape ana ume ero ol. Pomalam lape ta saua pe ta hepapar hite ke lasus.

14  h  “Pe imo a pomanga lemenge nenge tualeme hatalia ich nei. Nenge teke te ume heke tuele tana palaungana e nga sasana, kileng nem talkome ero toto. 15  i Mele pele tonge lemenge pe hekom ite nga kaliu e ero. I lape heon heke nga ana heoninga ke tualeme hatal ia iri lochloch ngana nenga pele letena. 16  j Ke pomalam mana imo a tualeme pule ke hehei pe hana te esia imo. Pe lape te esia lemo poinga urana ngana mur pe te heto heke Tememo nga lut nga Tapa.

Hemallaha Nga Nenga Hotonga

17  k  “E at ngak nei e at ke e sisparai ia Moses nena hotonga mur pe hetatalonga mur te hetoro ngaria mur ero. E at ngak pete tote iri. 18  l E hele pengpeng lange imo! Tapa pe ich nei lape te het. Pe hasinga elle munna kinkino ngana nemur unne lape erue ero toto. Hotonga nemur lape tetu ke te rorol lochloch ke la het nga etue nenge helenga nemur nganangana lohot ke manmanna. 19  m Nenge teke mele longo ole taua helenga nenge hotonga sune e hele ia pe hetore mele hel pule ke te longo ole, mele nem pingana lape iuiu ero toto nga NeHalang nena naualanga pe nekinga nenga tapa. Pe mele nenge nanas tau tote hotonga nemur pe hetottore lala nge mele hel, mele nem lape ene song ke palaungana toto nga naualanga pe nekinga nenga tapa. 20 E hele lange imo, nenge teke a nanas tau pengpeng ia NeHalang lemene ngana ero pe lemo poinga urana ngana ristote poinga urana ngana nenge Paresio mur pe hotonga ana hengetoro mur ero lape ateu langa naualanga pe nekinga nenga tapa ero toto.

Hetoronga Nenge Leteinin Ana

21  n  “A longe lo nge nike te hele lange hehei pe hana ke te teke, ‘O hune mele ero toto. Pe nenge teke mele hune mele lape tenau teu langa poinga nenge mele nem poia ke nek toto.’ 22  o Pe e hele pengpeng lange imo. Mele nenge letena inin tau mule tina e, mele nem lape tenau teu lange i ke nek toto pule. Pe nenge teke o hele poreke tim e, lape hana papalauna tenau teu lange iong pule nga lem poinga nem. Pe nenge teke o hele ia mele ke ana hauaua, o nekia iong iange lape osio langa oan ngingina ngana.

23  p  “Pomalam nenge teke o lala ia lem tunginga nenge lala nga NeHalang nena hatanga pe letem metene tim e nge poia poinga e lange iong 24 otal sue lem tunginga mur nga hatanga ilina mukam. Pe ola nge neingam nem ke imo nai a sisa perimo mukam. Ke het pe oat mule ke o tunge lem tunginga lange NeHalang ol.

25 “Pe nenge teke lem ngarang e mene iong ke la ames nga hana nenge te longlongo helenga mataria, a i olole nga kue kura pe a hepeng hote nike. Ke a sisa perimo pe a nauel mule ke nek. Pe nenge teke ero lape lem ngarang nem tunge iong langa hana nemur peria pe hana nemur lape te tunge iong lange non papal hussu e ke tamal teua iong langa tuele au ngana. 26 Pe e hele ke manmanna toto lange iong lape o lohot ero toto ke la het nga etue nenge o saua umtutuna lochloch nenge te teke o saua.

Salaunga Ana Poinga

27  q  “Iok a longo, nge nike te teke, ‘Oma luluch nge none nehei ero.’ 28 E hele lange imo, mele nenge esia heie pe memelei ia pe letena tuanin mana ke teke ma luluch nge i nga letena nge teu, poia poinga poreke ngana nem ke het lo. 29  r Ke nenge teke matam nenga pen tamalmal poia iong ke o losio nga poinga poreke ngana o sulhote ke lasus. Pomalam singim unne elle mana lape lasus ol. Pe nenge teke ero lape te sausue iong pe singim lochloch ke langa oan ngingina ngana. 30  s Iok, nenge teke perim nenga pen tamalmal poia iong ke o losio nga poinga poreke ngana o chato hote pe o saua ke lasus. Urana toto nge o hile hote singim unne ke lasus. Pe nenge teke ero lape tesau sue singim lochloch ke langa oan ngingina ngana.

Hilenga Hel Nga Leinga

(Mat 19:9; Mak 10:11-12; Luk 16:18)

31  t “Iok, te heleia pule ke te teke, ‘Nenge teke none lemene ke hile nehei non nem tung tele helenga toto e nga alalaha ke lange nehei. Iange alalaha nem hele tote iri nai aria leinga nge lape het.’ 32  u Pe e hele lange imo pengpeng mele nenge hile nehei lape poia hei nem ke la pingana hota mule nge none. Pe hei neu poi ke mau iange ure huna nge iong non nenge o hile i nem. Ke iong non nem o eteia ke iong sipom o heporeke amo leinga. Ure huna nenge o teke o hile lem hei ngana koi nei; Nenge teke lem hei ma luluch nge none ke pingaria hota o hile sapele i. Pe non nenge lei heke mule hei nem lape amneia ke poreke toto iange nanas ia hotonga nenga leinga ero.

Ta Hekerkereng Ia Helenga E Nga NeHalang Ene Ero

33  v  “Iok, pule a longe lo nga helenga nenge te heleia lange ratete mur nge nike. Te teke, ‘Nenge teke o hele ke manmanna lange NeHalang ke o poia ute e, o poia ure nem ke lohot ke pomanga o hele ngam pe o pallaka ero iange Non Soke esia iong ke ulolo.’ 34  w Pe e hele lange imo pengpeng, o teke o hele, o hetue kileng nga lut nga tapa ke hekerkereng ia lem helenga ero iange NeHalang na arenga nge heo ngana toto tu nga lut nga Tapa. 35  x Pe pule o hele pe o hetue ich ke hekerkereng ia lem helenga ero iange ich nei NeHalang nena ure nge ala hote ke apena ma haka ia. Pe pule o hele pe o hetue kileng nge Ierusalem ke hekerkereng ia lem helenga ero iange Non Soke nenge i naungaala ana non soke toto laka na kileng nem. 36 Pe pule o hele ke manmanna toto nga palpalum ero iange o purpur ero toto nge o hulia palpalum ina elle ke hussu pe muna. 37 O hele ke pengpeng mana. O hele ke ‘Oe’ ma o hele ke ‘Ero’. Iange helenga nemur nenge otal teu luluche langa lem helenga nenge ‘oe’ pe ‘ero’ nem non poreke ngana laka tunge lange iong ol.

O Tuachol Mule Lange Mele Ero

(Luk 6:29-30)

38  y  “Pe pule a longe lo nenge te teke, ‘Nenge teke mele pal ele matam iong o pal ele matana pule. Pe nenge teke mele pal hoa ngingim iong o pal hoa ngingina pule.’ 39 Pe e hele lange iong pengpeng o tuachol mule lange mele nenge poi poreke iong ero. Nenge teke mele tepele sose iong o hulia iong ke tepele iong nga ele pule. 40 Pe nenge teke mele hemes teua iong langa tuele nenge te longlongo helenga ia pe teke mene lem hengeron nenge teu ana o tunge lem hengeron nenge ot ana lange i pule. 41 Pe nenge teke mele echia iong ke o puotaua i ke sase pol o puotaua i ke sase toto. 42 Pe nenge teke mele onteia iong nga ute o tunge lange i. Pe pule nenge teke mele lemene ke hanok ia ute nge iong, o tunge ure nem lange i pule.

Lememo Taua Iri Nenge Tepoi Poreke Imo

(Luk 6:27-28, 32-36)

43  z  “Pe pule a longe lo nenge te teke, ‘Lememo tau mene neingamo mur pe apoi poreke lemo ngarang mur.’ 44  aa Pe heueu nei e hele pengpeng lange iong. Lemem taua lem ngarang mur. Pe iri nenge te tunge amo melmelenga o hetalaulau aria nge NeHalang ke halaua iri. 45 Nenge teke apoi ke mai Tememo nga lut nga tapa tutuna mur toto imo. I sipona poia chaia matana ke haka ke tua hatal ia hana uranrana ngana mur pe nge hana porekreke ngana mur pule. Pe poia pitte ke sio nge hana nenge te nanas ia poinga nge pengpeng pe nge hana nenge te popoi poinga porekreke ngana mur pule. 46 Nenge teke lemem taua mele nenge lemene taua iong lape o mene urum unne ero toto. Hana nenge te lololoch umtutuna te popoi ke pomalam pule. 47 Pe nenge teke o apala hot mene neingam mur utar nge urana toto nge o poia? Hana nenge te eteia NeHalang ero iri te poi ke urana toto lala nge pekngaria mur. 48  ab Ke imo lochloch a hepengpeng ia imo pe a poia ure ke lohot ke pengpeng ke pomange Tememo nga lut nga tapa I non nge pengpeng toto.

Copyright information for `UVL