Gen 39-41 | KaaIBT22L | STEP | Ismayıllılar Yusupti Mısırǵa alıp keldi. Faraon sarayınıń xızmetshisi, saqshılardıń basshısı, mısırlı Potifar Yusupti ismayıllılardan satıp aldı.

‏ Genesis 39

Yusup hám Potifardıń hayalı

1 Ismayıllılar Yusupti Mısırǵa alıp keldi. Faraon sarayınıń xızmetshisi, saqshılardıń basshısı, mısırlı Potifar Yusupti ismayıllılardan satıp aldı.

2 Jaratqan Iye Yusup penen birge bolıp, onı tabıslı qıldı. Solay etip, Yusup mısırlı xojayınınıń úyinde jasadı. 3 Onıń xojayını Jaratqan Iyeniń Yusup penen birge ekenin hám ol islegen hár bir isti tabıslı qılıp atırǵanın kórdi. 4 Yusup xojayınınıń kewlinen shıqtı hám onıń jaqın xızmetshisine aylandı. Sonlıqtan onı úyi hám barlıq mal-múlki ústinen basqarıwshı etip qoydı. 5 Xojayını Yusupti úyi hám pútkil mal-múlki ústinen basqarıwshı etip tayınlaǵannan baslap, Jaratqan Iye Yusup sebepli Potifardıń úyin jarılqadı. Onıń úyine, atızına hám oǵan tiyisli hár bir nársege bereket berdi. 6 Solay etip, Potifar óziniń pútkil mal-múlkin Yusuptiń ıqtıyarına tapsırıp, ózi jeytuǵın tamaǵınan basqa hesh nárse menen isi bolmadı.

Yusup qáddi-qáwmeti kelisken, shıraylı jigit edi. 7 Aradan bir qansha waqıt ótkennen soń, Potifardıń hayalınıń Yusupke ıshqı ketip, oǵan:

– Meniń menen jat, – dedi.

8 Biraq Yusup qarsılıq kórsetip, xojayınınıń hayalına bılay dedi:

– Mine, xojayınım úyindegi barlıq zatlardı meniń ıqtıyarıma tapsırıp, hesh bir iske aralaspaydı. 9 Bul xojalıqta mennen biyligi kúshli adam joq. Ol sennen basqa hesh nárseni mennen ayamadı. Sebebi sen onıń hayalısań. Men qalayınsha bunday úlken qılmıs islep, Qudayǵa qarsı gúna qılaman?

10 Hayal Yusupke ózi menen birge jatıwdı hám birge bolıwdı hár kúni usınıs etse de, Yusup onıń aytqanına kónbedi.

11 Bir kúni Yusup óz islerin islew ushın úyge kirdi. Úyde xızmetshilerden hesh kim joq edi. 12 Sonda Potifardıń hayalı Yusuptiń shapanınan uslap:

– Meniń menen jat, – dedi. Biraq Yusup shapanın hayaldıń qolında qaldırıp, sırtqa qashıp shıqtı.

13 Hayal Yusuptiń shapanın taslap qashqanın kórgende, 14 úy xızmetshilerin shaqırıp, olarǵa:

– Qarańlar, kúyewim alıp kelgen mına evrey bizlerdi masqara qıldı-ǵo! Ol meniń menen jatıw ushın ishke kirdi. Biraq men qattı qıshqırdım. 15 Ol meniń qıshqırıp baqırǵanımdı esitkende, shapanın qasıma taslap, sırtqa qashıp ketti, – dedi.

16 Xojayını úyge kelgenshe, hayal Yusuptiń shapanın saqlap qoydı. 17 Hayal kúyewine de sol sózlerdi aytıp:

– Seniń bul jerge alıp kelgen evrey qulıń maǵan kelip, meni masqara qılmaqshı boldı. 18 Biraq men qıshqırıp baqırǵanımda, ol shapanın meniń qasıma taslap, sırtqa qashıp ketti, – dedi.

19 Yusuptiń xojayını hayalınıń: «Seniń qulıń maǵan usılay isledi», – degenin esitkende ǵázepke mindi. 20 Ol Yusupti tutqınǵa alıp, patshanıń tutqınları qamalatuǵın qamaqxanaǵa taslattı.

Biraq Yusup qamaqta bolǵanda da, 21 Jaratqan Iye onıń menen birge bolıp, oǵan jaqsılıq isledi hám qamaqxana basshısına Yusupti unamlı etip kórsetti. 22 Ol qamaqxanadaǵı barlıq tutqınlardı Yusuptiń qaramaǵına tapsırdı. Ol jerdegi barlıq isler ushın Yusup juwapker boldı. 23 Qamaqxana basshısı Yusupke tapsırǵan jumıslardıń hesh birine aralaspadı. Óytkeni Jaratqan Iye Yusup penen birge bolıp, ol islegen hár bir isti tabıslı qıldı.

‏ Genesis 40

Yusuptiń tutqınlardıń túsin jorıwı

1 Bir qansha waqıttan soń, Mısır patshasınıń sharap quyıwshısı hám nanbayı óz xojayınına, yaǵnıy Mısır patshasına qarsı ayıp isledi. 2 Faraon óziniń usı eki xızmetkerine, yaǵnıy bas sharap quyıwshısı menen bas nanbayına ashıwlanıp, 3 olardı saqshılardıń basshısınıń úyine, Yusup otırǵan qamaqxanaǵa qamatıp tasladı. 4 Saqshılardıń basshısı Yusupti olardıń xızmetine bekitti. Solay etip, olar bir qansha waqıt qamaqxanada qaldı.

5 Bir kúni túnde faraonnıń qamaqta bolǵan sharap quyıwshısı menen nanbayı ekewi de tús kórdi. Hár tústiń ózinshe mánisi bar edi. 6 Erteńine azanda Yusup olardıń janına kelgende, ekewiniń de eńsesi túsip otırǵanın kórdi. 7 Yusup xojayınınıń úyinde ózi menen birge qamalıp jatırǵan faraonnıń xızmetkerlerinen:

– Búgin nege qapa kórinesiz? – dep soradı.

8 Olar:

– Bizler tús kórgen edik, biraq olardı jorıp beretuǵın hesh kim joq, – dedi.

Yusup olarǵa:

– Tús jorıw Qudaydan emes pe? Túslerińizdi maǵan aytıp berińler, – dedi.

9 Sonda bas sharap quyıwshı túsin Yusupke aytıp:

– Men túsimde bir júzim aǵashın kórdim. 10 Aǵashtıń úsh shaqası bar eken. Olar bórte sala gúllep, solqım-solqım júzim pisti. 11 Meniń qolımda faraonnıń kesesi bar eken. Men júzimlerdi alıp, faraonnıń kesesine sıqtım da, keseni onıń qolına berdim, – dedi.

12 Yusup oǵan bılay dedi:

– Bul tús mınanı ańlatadı: úsh shaqa – úsh kún. 13 Úsh kún ishinde faraon seniń táǵdirińdi sheshedi hám sen burınǵı xızmetińe qaytasań. Oǵan burınǵıday sharap usınatuǵın bolasań. 14 Biraq isiń júriskennen keyin, meni esińe al. Maǵan jaqsılıq islep, faraonǵa men tuwralı ayt hám meni bul qamaqxanadan shıǵarıp al. 15 Sebebi men evreylerdiń jerinen urlap ákelingenmen. Bul jerde de qamaqqa taslaǵanday hesh nárse islemedim, – dedi.

16 Bas nanbay Yusuptiń tústi jaqsı jorıǵanın kórip, oǵan bılay dedi:

– Men de tús kórdim. Túsimde basımda úsh sebet nan bar eken. 17 Eń ústindegi sebette faraonǵa arnap pisirilgen hár túrli nan ónimleri bar eken. Biraq quslar basımdaǵı sebetten olardı shoqıp jep atır eken, – dedi.

18 Yusup oǵan bılay dedi:

– Bul tús mınanı ańlatadı: úsh sebet – úsh kún. 19 Úsh kún ishinde faraon táǵdirińdi sheship, seni darǵa astıradı hám quslar kelip, deneńdi shoqıydı.

20 Úshinshi kúni faraon óziniń tuwılǵan kúninde barlıq xızmetkerlerine arnap zıyapat berdi. Sonda ol óz xızmetkerleriniń aldında bas sharap quyıwshısı menen bas nanbayınıń táǵdirin sheshti. 21 Bas sharap quyıwshını óz xızmetine qaytardı. Solay etip, bas sharap quyıwshı jáne faraonǵa kesesin usınatuǵın boldı. 22 Biraq bas nanbaydı, Yusup jorıǵanday, darǵa astırdı. 23 Bas sharap quyıwshı Yusupti eske almadı, onı umıtıp jiberdi.

‏ Genesis 41

Yusuptiń faraonnıń túsin jorıwı

1 Aradan eki jıl ótkende, faraon tús kórdi. Túsinde ol Nil dáryasınıń jaǵasında tur eken. 2 Dáryadan shıraylı hám semiz, jeti sıyır shıǵıp, qamıslıqta otlay basladı. 3 Sońınan dáryadan sıqılsız hám arıq jeti sıyır shıǵıp, dáryanıń jaǵasındaǵı aldınǵı sıyırlardıń janına barıp turdı. 4 Sıqılsız hám arıq sıyırlar shıraylı hám semiz jeti sıyırdı jep qoydı. Sol waqıtta faraon oyanıp ketti.

5 Ol jáne uyıqlap ketip, qaytadan tús kórdi. Túsinde bir paqalda jeti jaqsı hám tolıq masaq ósip tur eken. 6 Sońınan push hám shıǵıs samalı keptirgen jeti masaq ósip shıqtı. 7 Bul push masaqlar jaqsı hám tolıq masaqlardı jutıp jiberdi. Sol waqıtta faraon uyqısınan oyanıp ketip, bunıń tús ekenin bildi.

8 Azanda faraon tınıshsızlanıp, Mısırdıń barlıq wáliy ruwxaniyleri menen danıshpanların shaqırtıp aldı da, olarǵa kórgen túslerin aytıp berdi. Degen menen, olardıń hesh biri faraonnıń túslerin jorıy almadı.

9 Sonda bas sharap quyıwshı faraonǵa bılay dedi:

– Búgin men óz ayıbımdı moyınlawǵa májbúrmen. 10 Bir kúni siz ózińizdiń qullarıńız bolǵan maǵan hám bas nanbayǵa ashıwlanıp, bizlerdi saqshılardıń basshısınıń úyine, qamaqxanaǵa qamatqan edińiz. 11 Bir kúni túnde ekewimiz de tús kórdik. Hár tústiń ózinshe mánisi bar edi. 12 Sol jerde bizler menen birge saqshılardıń basshısınıń qulı bolǵan, bir evrey jigit bar edi. Bizler túslerimizdi oǵan aytıp bergenimizde, ol jorıp berdi. 13 Hámme nárse ol jorıǵanday boldı: men óz xızmetime qayttım, al nanbay darǵa asıldı.

14 Sonda faraon Yusupke adam jiberip, onı tezlik penen qamaqxanadan aldırdı. Yusup saqal-murtın alıp, kiyimlerin almastırǵannan keyin, faraonnıń aldına keldi. 15 Faraon Yusupke:

– Men bir tús kórdim, biraq onı hesh kim jorıy almadı. Esitiwimshe, sen tús jorıy aladı ekenseń, – dedi.

16 Yusup faraonǵa:

– Tús jorıw meniń qolımda emes. Biraq siziń iygiligińiz ushın, Qudaydıń Ózi jorıydı, – dedi.

17 Sonda faraon Yusupke bılay dedi:

– Túsimde Nil dáryasınıń jaǵasında turǵan ekenmen. 18 Sol waqıtta dáryadan semiz hám shıraylı jeti sıyır shıǵıp, qamıslıqta otlay basladı. 19 Sońınan dáryadan arıq, sıqılsız hám eti súyegine jabısqan jeti sıyır shıqtı. Men pútkil Mısır elinde bunday arıq sıyırlardı hesh kórmegen edim. 20 Sıqılsız hám arıq sıyırlar semiz sıyırlardı jep qoydı. 21 Biraq semiz sıyırlar olardıń qarnına tússe de, hesh nárse bolmaǵanday, arıq sıyırlar burınǵısınsha arıq bolıp qala berdi. Sonnan keyin, men oyanıp kettim.

22 Keyin men basqa tús kórdim. Túsimde bir paqalda tolıq hám jaqsı jeti masaq ósip shıqqanın kórdim. 23 Sońınan push, jińishke hám shıǵıs samalı keptirgen jeti masaq ósip shıqtı. 24 Jińishke masaqlar jaqsı jeti masaqtı jutıp jiberdi. Men túslerimdi wáliy ruwxaniylerge aytıp berdim, biraq olardıń hesh biri jorıy almadı.

25 Yusup faraonǵa bılay dedi:

– Faraon, siziń eki túsińiz de bir mánisti ańlatadı. Quday ne isleyjaǵın sizge bildiripti. 26 Jeti shıraylı sıyır – jeti jıl. Jeti jaqsı masaq ta – jeti jıl. Bul túslerdiń mánisi bir. 27 Olardan soń shıqqan arıq hám sıqılsız jeti sıyır menen shıǵıs samalı keptirgen jeti jińishke masaq jeti jıl ashlıq bolatuǵının bildiredi. 28 Men jańa aytqanımday, Quday ne isleyjaǵın sizge kórsetipti. 29 Pútkil Mısır jerinde jeti jıl molshılıq boladı. 30 Al onnan keyin bolsa, molshılıq jılların umıttıratuǵın jeti jıl ashlıq boladı. Bul ashlıq jerdi júdetip jiberedi. 31 Keyin bolatuǵın ashlıq sonshelli awır bolǵanlıqtan, burın bolǵan molshılıqtı umıttırıp jiberedi. 32 Siziń bir mánistegi tústi eki ret kóriwińizdiń mánisi – Qudaydıń anıq qarar etkenin hám bunı tez arada iske asıratuǵının bildiredi.

33 Endi siz aqıllı hám dana bir adamdı tawıp, oǵan Mısırdı basqarıwdı tapsırıń. 34 Jáne de, siz el ústinen qadaǵalawshılardı tayınlap, Mısır jerindegi molshılıqtıń jeti jılında ónimniń besten bir bólegin jıynatıń. 35 Ol adamlar keleshektegi molshılıq jıllarınıń pútkil azıǵın toplap, qalalardaǵı sizge tiyisli teleklerge jıynap saqlasın. 36 Jeti jıllıq ashlıq waqtında bul ǵálle qorları Mısırǵa azıq bolıp, el ashlıqtan qırılmaydı.

Yusuptiń Mısır ústinen húkimdar bolıwı

37 Bul usınıs faraonǵa hám onıń barlıq xızmetkerlerine maqul tústi. 38 Faraon xızmetkerlerine:

– Bizler Qudaydıń Ruwxına iye bolǵan bul adamnan basqa birewdi taba alamız ba? – dedi.

39 Sońınan ol Yusupke bılay dedi:

– Quday bulardıń hámmesin saǵan ashıp bergen eken, demek, sennen aqıllı hám dana adam bolmaǵanı. 40 Men sarayımdı basqarıwdı saǵan tapsıraman, pútkil xalqım seniń buyrıqlarıńa qulaq asatuǵın boladı. Men taxtım menen ǵana sennen ústin bolaman. 41 Házirden baslap, men seni pútkil Mısır ústinen húkimdar etip tayınlayman.

42 Sońınan faraon barmaǵındaǵı mór júzigin sheship alıp, Yusuptiń barmaǵına taqtı. Oǵan hasıl zıǵır shapan kiygizip, moynına altın shınjır taqtı. 43 Faraon Yusupti ózinen keyingi ekinshi dárejeli arbaǵa mindirip, onıń aldında: «Tájim etińler!» – dep jar salıwdı buyırdı. Solay etip, faraon Yusupti pútkil Mısır eli ústinen húkimdar etip qoydı. 44 Sońınan faraon Yusupke jáne:

– Faraon – men bolaman, biraq seniń ruxsatıńsız pútkil Mısırda hesh kim tırp ete almaydı, – dedi. 45 Faraon Yusupke Safnat-Paneax degen at qoyıp, onı Uon qalasındaǵı ruwxaniy Potiferanıń qızı Asenatqa úylendirdi. Solay etip, Yusup Mısır elin aralap shıqtı.

46 Yusup Mısır patshası faraonnıń xızmetine tayınlanǵanda otız jasında edi. Yusup faraonnıń aldınan ketip, pútkil Mısır jerin aralawǵa shıqtı. 47 Jeti jıllıq molshılıq waqtında jer mol ónim berdi. 48 Yusup Mısırda jeti jıl ishinde óngen ónimlerdiń hámmesin jıynap, qalalarda saqladı. Hár bir qala átirapındaǵı atızlarda óngen ónimlerdi sol qalaǵa jıynap qoydı. 49 Yusup teńiz qumınday mol ǵálle jıynaǵanlıqtan, onı ólshewdi toqtattı. Óytkeni ǵálle ólshep bolmaytuǵın dárejede kóp edi.

50 Ashlıq jılları baslanbastan burın Uon qalasınıń ruwxaniyi Potiferanıń qızı Asenat Yusupke eki ul tuwıp berdi. 51 Yusup: «Quday maǵan barlıq qıyınshılıqlarımdı hám ákemniń úyin umıttırdı», – dep, tuńǵısh ulınıń atın Menashshe ^{▼▼ Menashshe – «umıttırıw» degendi bildiredi.} dep qoydı. 52 Yusup ekinshi ulın Efrayım ^{▼▼ Efrayım – «eki ese ónimli» degendi bildiredi.} dep atap: «Qıyınshılıq kórgen elimde Quday meni ósip-óndirdi», – dedi.

53 Mısırda jeti jıllıq molshılıq ta tamamlandı. 54 Yusuptiń aytqanınday, jeti jıllıq ashlıq baslandı. Hámme ellerde ashlıq bolsa da, pútkil Mısır elinde azıq-awqat boldı. 55 Pútkil Mısır eli ash bola baslaǵanda, xalıq faraonǵa jalbarınıp, nan soradı. Sonda faraon olarǵa: «Yusupke barıńlar, ol sizlerge ne dese, sonı isleńler», – dedi. 56 Ashlıq pútkil eldi jaylap alǵanda, Yusup teleklerdi ashıp, mısırlılarǵa ǵálle sata basladı. Sebebi Mısırda ashlıq háwij alǵan edi. 57 Yusupten ǵálle satıp alıw ushın, Mısırǵa barlıq ellerden adamlar keletuǵın edi. Óytkeni pútkil jer júzinde ashlıq kúsheygen edi.