‏ Proverbs 19

1Nĩ kaba mũndũ mũthĩĩni ũrĩa ũthiiaga na mĩthiĩre ĩtarĩ ũcuuke,
gũkĩra mũndũ mũkĩĩgu waragia waganu.

2Ti wega kũgĩa na kĩyo hatarĩ na ũmenyo,
ningĩ kũhĩkĩka mũno gũtũmaga mũndũ ahĩtie njĩra.

3Ũrimũ wa mũndũ nĩguo wanangaga muoyo wake,
nayo ngoro yake ĩtetagia Jehova.

4Ũtonga nĩwongagĩrĩra mũndũ arata aingĩ,
no mũndũ mũthĩĩni nĩeheragĩrwo nĩ mũratawe.

5Mũira wa maheeni ndakaaga kũherithio,
na ũrĩa ũitũrũraga maheeni ndageethara.

6Andũ aingĩ macaragia ũrĩa mangĩendwo nĩ mũnene,
na mũndũ mũheani iheo-rĩ, nĩ mũrata wa andũ othe.

7Angĩkorwo mũndũ mũthĩĩni nĩatiganagio nĩ andũ ao othe-rĩ,
ĩ nao arata ake mangĩkĩmwĩtheema atĩa!
O na angĩmathingata akĩmathaithaga,
nĩmethiĩrĩire, matirĩ ho.

8Mũndũ ũrĩa wĩgĩĩagĩra na ũũgĩ nĩ ngoro yake mwene endete;
ũrĩa ũkenagĩra ũtaũku nĩagaacagĩra.

9Mũira wa maheeni ndakaaga kũherithio,
na ũrĩa ũitũrũraga maheeni nĩakoorwo nĩ muoyo.

10Gũtiagĩrĩire mũndũ mũkĩĩgu gũikaraga egangarĩte;
gũkĩrĩ ũũru makĩria ngombo gwatha anene!

11Ũũgĩ wa mũndũ nĩũmũheaga ũkirĩrĩria,
riiri wake nĩkũrekera andũ arĩa angĩ mahĩtia mao.

12Marakara ma mũthamaki nĩ ta mũraramo wa mũrũũthi,
no ũtugi wake nĩ ta ime rĩrĩ nyeki-inĩ.

13Mwana mũkĩĩgu nĩ mwanangĩko harĩ ithe,
na mũtumia wa haaro ahaana ta maaĩ maratata mategũtigithĩria.

14Nyũmba na ũtonga igayagwo kuuma kũrĩ aciari,
no mũtumia mũbaarĩrĩri maũndũ oimaga kũrĩ Jehova.

15Ũgũũta ũrehaga toro mũnene,
na mũndũ gĩthayo arĩĩagwo nĩ ngʼaragu.

16Mũndũ ũrĩa wathĩkagĩra maathani-rĩ, nĩ muoyo wake amenyagĩrĩra,
no ũrĩa ũtoonaga bata wa kũmenyerera mĩthiĩre yake nĩagaakua.

17Mũndũ ũrĩa ũiguagĩra athĩĩni tha nĩ Jehova akombagĩra indo,
nake Jehova nĩakamũrĩha nĩ ũndũ wa ũrĩa ekĩte.

18Rũithagia mũrũguo hĩndĩ ĩrĩa kũrĩ na kĩĩrĩgĩrĩro;
tiga kwenda gũtũma akooragwo.

19Mũndũ wa marakara mahiũ no nginya aherithio;
ũngĩmũteithũra rĩmwe no nginya ũkaamũteithũra rĩngĩ.

20Thikĩrĩria mataaro na wĩtĩkĩre ũrutani,
marigĩrĩrio-inĩ nĩũgaatuĩka mũndũ mũũgĩ.

21Mĩbango ya ngoro ya mũndũ nĩ mĩingĩ,
no muoroto wa Jehova noguo ũkaahinga.

22Kĩrĩa mũndũ eriragĩria nĩ wendo ũrĩa ũtathiraga,
nĩ kaba gũthĩĩna gũkĩra mũndũ wa maheeni.

23Gwĩtigĩra Jehova gũkinyagia mũndũ muoyo-inĩ:
Hĩndĩ ĩyo mũndũ akahurũka aiganĩire, atarĩ na thĩĩna.

24Kĩgũũta kĩrikagia guoko gwakĩo thaani-inĩ;
gĩgakĩremwo o na nĩgũgũcookia kanua!

25Hũũra mũnyũrũrania, nao arĩa mateciiragia merute kũgĩa na ũbaarĩrĩri;
kaania mũkũũrani maũndũ, na nĩekuongerera ũmenyo.

26Mũndũ ũrĩa ũtunyaga ithe indo na akaingata nyina,
nĩ mwana wa kũrehe thoni na gĩconoko.

27Mũrũ wakwa, ũngĩtiga gũthikĩrĩria mataaro-rĩ,
nĩũkoora njĩra ũtigane na ciugo cia ũmenyo.

28Mũira wa kũhakwo anyũrũragia kĩhooto,
na kanua ka mũndũ mwaganu kameragia o ũũru.

29Maherithia maigĩirwo anyũrũrania,
nacio iboko ikaigĩrwo mĩgongo ya andũ arĩa akĩĩgu.