2Ki 18 | TukCyr16 | STEP | Ысрайыл патышасы Эланың оглы Хошеяның патышалыгының үчүнҗи йылында Яхуда патышасы Ахазың оглы Хизкия Яхуда патыша болды.

‏ 2 Kings 18

Яхуда патышасы Хизкия

(2 Йыл язгылары 29:1-2; 31:1)

1 Ысрайыл патышасы Эланың оглы Хошеяның патышалыгының үчүнҗи йылында Яхуда патышасы Ахазың оглы Хизкия Яхуда патыша болды. 2 Хизкия патыша болан вагты йигрими бәш яшындады. Ол Иерусалимде йигрими докуз йыл патышалык этди. Онуң эҗесиниң ады Абыды. Ол Закаряның гызыды. 3 Хизкия атасы Давут ялы Реббиң назарында догры ишлери этди. 4 Ол сеждегәхлери ёк этди, дикме дашлары йыкды ве Ашера бутларыны кесип айырды. Мусаның ясан бүрүнч йыланыны парчалады, чүнки ысрайыл халкы шол гүнлере ченли бүрүнч йылана якымлы ыслы түтетги якып гелипди. Ол бүрүнч йылан Нехуштан дийип атландырылды. 5 Хизкия Ысрайыл Худайы Реббе бил баглады. Яхудада өңки-соңкы болан әхли патышаларың арасында онуң ялысы ёкды. 6 Чүнки Хизкия Реббе вепалы болуп, хич хачан Онуң ызына эермекден йүз дөндермеди ве Реббиң Муса берен табшырыкларыны берҗай этди. 7 Реб онуң биленди. Хизкия нирә гитсе-де, онуң иши оңуна болды. Ол Ашур патышасына гаршы гозгалаң турузды ве оңа гуллук этмекден боюн гачырды. 8 Хизкия иң кичи обадан тә улы гала ченли болан ерлерде яшаян пилиштлилериң барыны, шейле хем Газаны ве онуң чәгиндәкилери еңлише сезевар этди.

9 Хизкияның шалыгының дөрдүнҗи йылында, Эланың оглы Ысрайыл патышасы Хошеяның шалыгының единҗи йылында Ашур патышасы Шалманесер Самарияның үстүне хүҗүм эдип, онуң дашыны габады. 10 Үчүнҗи йылда Шалманесер Самарияны басып алды. Бу Хизкияның патышалыгының алтынҗы ве Ысрайыл патышасы Хошеяның шалыгының докузынҗы йылында болуп гечди. 11 Ашур патышасы ысрайыллары Ашура есир эдип әкитди ве олары Халада, Гозандакы Хабор дерясының якасында ве Мадай галаларында ерлешдирди. 12 Ысрайыллар Худайы Реббиң сөзүне гулак асмандыклары үчин хем-де Онуң әхтинден, Реббиң гулы Муса берен табшырыкларындан йүз өврендиклери үчин шейле ягдая дүшдүлер.

Ашурлылар Яхуда хүҗүм эдйәрлер

(2 Йыл язгылары 32:1-19; Ишая 36:1-22)

13 Хизкия патышаның шалыгының он дөрдүнҗи йылында Ашур патышасы Санхерип Яхуданың әхли галаларына гаршы хүҗүм эдип, олары басып алды. 14 Яхуда патышасы Хизкия Лакыш галасындакы Ашур патышасының янына хабар ёллап: «Хата этдим, мениң юрдумдан гит, талап эден задыңы берейин» дийди. Ашур патышасы Яхуда патышасы Хизкиядан бәш йүз он батман ^{▼▼Бәш йүз он батман – еврейче үч йүз киккар. Бу такм. 10200 кг деңдир.} күмүш билен элли батман ^{▼▼Элли батман – еврейче отуз киккар. Бу такм. 1000 кг деңдир.} алтын талап этди. 15 Хизкия Реббиң өйүндәки ве патышаның өйүндәки хазыналардан тапылан күмшүң барыны алып, Ашур патышасына берди. 16 Шол дөвүрде Яхуда патышасы Хизкия Реббиң ыбадатханасының гапыларының ве сөелериниң үстүне чаян алтыныны-да алып, Ашур патышасына берди. 17 Ашур патышасы серкердебашысыны, көшк эмелдарыны ве везирини улы гошун билен Лакышдан Иерусалиме Хизкия патышаның янына иберди. Олар Иерусалиме гелип, ёкаркы ховданың арыгының янында дурдулар. Бу арык Чырпыҗы мейданының ёлунда ерлешйәрди. 18 Олар патышаны чагыранларында, көшги доландырыҗы Хилкияның оглы Элякым, Шебна кәтип ве Асафың оглы Ёва – патышаның баш эмелдары оларың янына бардылар.

19 Хизкияның янына барып, бейик Ашур патышасы шейле диййәр дийиң: «Сен нәмә бил баглаярсың? 20 Сен харбы укыбың ве гүйч-кувватың гүррүңини эдйәрсиң, эмма олар бош сөзлердир. Сен киме бил баглап, мениң гаршыма гозгалаң туруздың? 21 Серет, ине, сен дөвүк гамыш кысымлы Мүсүре бил баглаярсың. Эмма ким шол дөвүк гамша хаса хөкмүнде сөенсе, шонуң элине батар. Мүсүр патышасы фараон хем өзүне бил баглаянларың хеммеси үчин шейледир. 22 Эгер сен маңа: „Биз Худайымыз Реббе бил баглаярыс“дийсең, онда Хизкияның Яхуда ве Иерусалиме йүзленип: „Сиз Иерусалимде шу гурбанлык сыпасының өңүнде сежде эдиң“дийип, онуң йыкан сеждегәхлери, гурбанлык сыпалары Худайыңкы дәлми нәме? 23 Инди гел-де, мениң җенабым Ашур патышасы билен бәслеш. Эгер-де мен сизе ики мүң саны ат берсем, сиз олара мүнмәге шонча адам тапып билерсиңизми? 24 Онсоң сиз нәдип җенабымың иң пес дереҗели серкердесини еңип билҗек? Сиз сөвеш арабалары ве сөвеш арабалы эсгерлери бар дийип, Мүсүре бил баглаярсыңызмы? 25 Мунуң үстесине-де, сиз мени Ребден ругсатсыз бу юрды вейран этмәге гелендир өйдйәрсиңизми? Реб маңа шу юрдуң үстүне чоз-да, оны дерби-дагын эт дийди».

26 Онсоң Хилкияның оглы Элякым, Шебна ве Ёва баш везире шейле дийдилер: «Хайыш эдйәрис, биз гулларың билен өз дүшүнйән дилимизде – арамейче гүрлеш. Бизиң билен яхудаларың дилинде гүрлешме, диварың үстүндәки адамлар диңләп дурлар». 27 Эмма баш везир олара шейле җогап берди: «Җенабым мени бу сөзлери диңе җенабыңыза ве сизе айтмак үчин ёлладымы нәме? Диварың үстүнде отуран адамлара айтмак үчин хем ёлламадымы эйсем? Олар хем сизиң ялы өз неҗасатларыны ийип, өз пешевлерини ичерлер».

28 Онсоң баш везир дик дуруп, бар сеси билен гыгырып, яхуда дилинде гепледи. Ол: «Бейик патыша болан Ашур патышасының сөзүни диңләң. 29 Патыша шейле диййәр: „Хизкия өзүңизи алдатмаң! Ол сизи мениң элимден халас эдип билмез. 30 Хизкия: ‘Реб бизи хөкман халас эдер ве бу шәхер Ашур патышасының элине берилмез’ дийип, сизе Реббе бил баглатмасын. 31 Хизкия гулак асмаң!“Ашур патышасы шейле диййәр: „Мениң билен ярашык эдиң-де, мениң яныма гелиң. Шонда хер ким өз үзүмчилигиниң хем-де инҗир дарагтының мивесинден ийип, өз гуюсындан сув ичер. 32 Соңра мен гелип, сизи өз юрдуңыза меңзеш бир юрда алып барарын. Ол ер бугдай, шерап, чөрек, үзүмлик, зейтун ягы ве бал меканыдыр. Шейдип, сиз өлмән, аман галарсыңыз. Хизкияның: ‘Реб бизи халас эдер’ дийип, алдамакчы болян сөзлерине гулак асмаң. 33 Хайсы миллетлериң худайлары өз юрдуны Ашур патышасының элинден халас эдипдир? 34 Хамадың ве Арпадың худайлары ниреде? Сепарвайымың, Хенаның ве Ывахың худайлары ниреде? Самарияның худайлары олары мениң элимден халас этдилерми? 35 Реббиң Иерусалими мениң элимден халас эдери ялы, бу худайларың арасында өз юртларыны мениң элимден халас эдени бармы?“»

36 Эмма халкдан сес чыкмады, оңа җогап гайтаран болмады, чүнки Хизкия патыша: «Оңа җогап гайтармаң» дийип табшырыпды. 37 Шейдип, көшги доландырыҗы Хилкияның оглы Элякым, Шебна кәтип ве Асафың оглы Ёва – патышаның баш эмелдары дагы якаларыны йыртып, Хизкияның янына гелип, оңа баш везириң сөзлерини айдып бердилер.